آموزش مفاهیم اصول دین در دوره ابتدایی-معاد(2)

برای روشن تر شدن اصل مفهوم معاد و اهمیت آن با استناد به حدیث "الدنیا مزرعه الاخره"این مساله تبیین می شود که این دنیا مانند یک باغچه یا مزرعه است و اعمال ما نیز مانند بذری است که در این کشتزار کاشته می شود. ما نتیجه تلاش و کوشش خود را به طور کامل در جهان آخرت برداشت می کنیم. این دنیا زمان کاشت و محل تلاش و خدمت و عبادت است و آخرت هنگام برداشت و بهره مندی است.برای آموزش این معنا می توان موقعیتی را فراهم آورد تا کودکان از نزدیک کشتزاری را ببینند و با کشاورزی در زمینه کارش گفتگو کنند یا بذرهای مختلفی که برخی خوب و برخی فاسد هستند ،بکارندو پس از آن که محصولات مختلفی به دست آمد و بذرهای فاسد بی نتیجه ماند و احساس شادی و غم را تجربه کردند ،آموزگار نتیجه بگیرد که اعمال هر یک از ما در این دنیا گوناگون و مختلف است . هر چه عمل نیکوتر باشد مانند بذر مناسب تری است که در این زمین کاشته می شود و در نتیجه محصول بهتری در آخرت خواهد داشت که همانا بهره مندی بیشتر از نعمت های بهشتی است ،اما کسی که کار بدی در این دنیا انجام می دهد مثل بذر فاسدی است که هیچ از آن نمی روبد.اشاره به بازگشت صدا در کوه و مسابقه و نیز نمرات خوب و بد درسی می تواند در بیان اصل مفهوم معاد حتی برای خردسالان موثر واقع شود. در زمینه بحث از دلایل ساده معاد دو دسته از مطالب را می توان مد نظر قرار داد نخست آن مطالبی که به بحث از امکان وقوع معاد می پردازد و دوم مطالبی که از ضرورت معاد سخن می گویند.

امکان وقوع معاد

  مرگ و زندگی در طبیعت با آمدن بهار و زمستان که هر انسانی بارها و بارها در عمر خود آنها را مشاهده کرده و حیات و ممات گیاهان را در این فصول نظاره گر بوده است مرگ و رستاخیز آدمی نیز تا حدودی با این واقعیت های عینی مشابهت دارد و به دور از تجربیات ما نیست . در این زمینه می توان از تصاویر یا فیلم های گوناگون استفاده کرد.

 خوابیدن و بیدار شدن آدمیان نیز میتواند نمونه کوچکی از مردن و زنده شدن باشد.

اشاره به واقعیت های تاریخی که مساله مرگ و حیات مجدد انسان یا موجود دیگری در آنها اتفاق افتاده است مانند داستان عزیر پیامبر ،اصحاب کهف ،زنده شدن چهار پرنده قطعه قطعه شده در تاریخ زندگی حضرت ابراهیم (ع)،معجزه زنده کردن مردگان توسط حضرت عیسی و...

ضرورت معاد

آنچه به عنوان نمونه در ذیل می آید ،هم می تواند با تکیه بر تجربیات کودکانه دانش آموزان اصل مساله را روشن تر نماید و هم از ضرورت وجود آن سخن بگوید

با استفاده از این تمثیل که در هر مسابقه ای ،کسی برنده می شود و جایزه می گیرد که بیشتر تلاش کند و به راهنماییهای مربی خود خوب توجه داشته باشد و در عمل آنها را به کار بندد این دنیا نیز مانند میدان مسابقه است و کسانی در این مسابقه پیروز می شوند که به راهنماییهای خداوند که توسط پیامبران برای ما آورده شده است توجه کرده باشندو از گفتار و کردار خود مراقبت کنند .خداوند نیز برای آنکه جایزه پاداش های بهشتی خود را به برندگان این مسابقه اعطا کند،جهان آخرت و معاد را قرار داده است . برای فهم بیشتر کودکان می توان یک مسابقه ترتیب داد و به طور عملی به برندگان شرکت کنندگان دیگر به تناسب تلاششان جوایزی را اعطا کرد و پس از آن که این مساله تجربه شد ،مطالب فوق را برای آنان بازگو کرد.

با بهره گیری از این تمثیل که در مدرسه ،دانش آموزان سخت کوش و منظم از دانش آموزان کاهل و نامنظم جدا می شوند و در پایان سال ،به تناسب فعالیتی که کرده اند برخی با نمرات عالی و برخی با نمرات پایین تر قبول می شوند و تعدادی نیز مردود می گردند و اگر این طور نبود و در پایان سال کارنامه ای داده نمی شد و از دانش آموزان موفق قدردانی به عمل نمی آمد ،زحمات افراد کوشا بی نتیجه می ماند و میان آنان و دیگران تفاوتی نبود.این دنیانیز مانند مدرسه ای بزرگ است و معلمان دانا و دلسوز این مدرسه پیامبران خدا هستند و امتحان گیرنده نیز خداوند است . هر کس به دستورات و گفته های پیامبران خود عمل کند و به خدا و جهان آخرت ایمان داشته باشد ،در این امتحان قبول می شود . خداوند در جهان آخرت به تناسب اعمال بد و خوب هر فرد به او نمره ای می دهد و بین آنان که نمره خوبی دریافت کرده اند و کسانی که در امتحان الهی مردود شده اند یا نمره ضعیف گرفته اند ،تفاوت قایل می شود و به تناسب این نمره پاداش و عقوبت می دهد .برای درک عمیق تر این موضوع ،می توان تدریس آن را به زمانی موکول کرد که نمره های دانش آموزان اعلام شده یا کارنامه درسی به آنان داده شده باشد و پس از آن از همین احساسهای گوناگون و تجربه های تلخ و شیرین مدد گرفت و مطلب فوق را بر اساس آنها تبیین کرد.